Cần Thơ: Làm rõ loài và nguồn gốc cây thủy tùng ghép – Bài học về bảo tồn và quản lý nguồn gen quý hiếm
Những ngày gần đây, thông tin xoay quanh việc ông Huỳnh Công Thống (cù lao Tân Lộc, TP. Cần Thơ) đã hơn 20 năm nghiên cứu, ghép và nhân giống thành công cây thủy tùng – một loài thực vật quý hiếm thuộc Nhóm IA trong Sách Đỏ Việt Nam – đã thu hút sự quan tâm lớn của dư luận. Trước sự việc này, các cơ quan chức năng thành phố Cần Thơ đã nhanh chóng vào cuộc để khảo sát, giám định loài và xác định nguồn gốc cây nhằm đảm bảo tính khoa học, pháp lý và phù hợp với định hướng bảo tồn đa dạng sinh học.
Kết quả khảo sát ban đầu tại vườn cây thủy tùng
Theo ông Ngô Chí Điện – Chi cục trưởng Chi cục Phát triển Nông thôn và Kiểm lâm TP. Cần Thơ, qua kiểm tra thực tế tại vườn nhà ông Huỳnh Công Thống, cơ quan chức năng ghi nhận có tổng cộng 17 cá thể cây được gọi là thủy tùng. Trong đó, 1 cây đã trồng được khoảng 19 năm, có đường kính gốc lên tới 161cm, cao khoảng 12m; 16 cây còn lại được trồng khoảng 17 năm, đường kính gốc dao động từ 60–75cm, chiều cao từ 8–10m.
Về hình thái, các cá thể này có nhiều đặc điểm tương đồng với loài thủy tùng (Glyptostrobus pensilis (Staunt.) K. Koch) – loài thực vật rừng quý hiếm nằm trong Sách Đỏ Việt Nam. Tuy nhiên, để đưa ra kết luận chính xác, các cơ quan chuyên môn như Viện Sinh học và đơn vị giám định loài sẽ tiếp tục phối hợp nhằm xác định danh pháp khoa học cũng như nguồn gốc cây mẹ.
Đây là bước bắt buộc nhằm tránh nhầm lẫn giữa các loài có hình thái gần giống nhau, đồng thời đảm bảo tuân thủ chặt chẽ các quy định của pháp luật hiện hành về bảo vệ loài nguy cấp, quý, hiếm.
https://vigen.vn/nguon-goc-cay-dua-sap-o-viet-nam/
Tâm huyết của người dân trong công tác bảo tồn
Ngành chức năng ghi nhận và đánh giá cao sự tâm huyết, bền bỉ của ông Huỳnh Công Thống trong việc nghiên cứu, gìn giữ và nhân giống các loài cây quý hiếm suốt nhiều năm qua. Việc một cá nhân chủ động tìm tòi, học hỏi và áp dụng các phương pháp nhân giống, ghép cây thể hiện tinh thần trách nhiệm với môi trường và phù hợp với chủ trương bảo tồn nguồn gen thực vật của ngành nông nghiệp.
Ở góc độ khoa học và thực tiễn, những nỗ lực như vậy cũng cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của người dân trong bảo tồn đa dạng sinh học, bên cạnh các viện nghiên cứu và cơ quan quản lý nhà nước. Những kiến thức, công nghệ về giống cây, bảo tồn và nhân giống hiện nay cũng đang được chia sẻ ngày càng nhiều trên các nền tảng chuyên ngành như https://vigen.vn/, giúp người làm nông nghiệp và nghiên cứu sinh học tiếp cận thông tin một cách bài bản và cập nhật.
Khía cạnh pháp lý cần được làm rõ
Tuy nhiên, từ góc độ quản lý nhà nước, ông Ngô Chí Điện nhấn mạnh rằng nếu cây được xác định đúng là thủy tùng – loài thực vật rừng nguy cấp, quý, hiếm thuộc Nhóm IA theo Nghị định 06/2019/NĐ-CP và Nghị định 84/2021/NĐ-CP – thì mọi hoạt động khai thác, mua bán, tặng cho vì mục đích thương mại đều bị nghiêm cấm, trừ trường hợp phục vụ nghiên cứu khoa học, bảo tồn hoặc chuyển giao phi thương mại và phải có sự cho phép của cơ quan có thẩm quyền.
Đáng chú ý, dù cây thủy tùng trong vườn nhà ông Thống được nhân giống bằng phương pháp ghép trên gốc cây khác (như cây bụt mọc), thì phần cây ghép vẫn được xác định là cá thể của loài nguy cấp, quý, hiếm. Vì vậy, việc mua bán hay trao đổi thương mại vẫn không được phép theo quy định pháp luật hiện hành.
Hướng đi hài hòa giữa bảo tồn và phát triển
Trong thời gian tới, Chi cục Phát triển Nông thôn và Kiểm lâm TP. Cần Thơ sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị chuyên môn và chính quyền địa phương để làm việc cụ thể với ông Huỳnh Công Thống. Nội dung làm việc tập trung vào việc xác định nguồn gốc cây mẹ, quy trình nhân giống, cũng như hướng dẫn các thủ tục cần thiết nếu ông có nguyện vọng đăng ký cơ sở bảo tồn hoặc chuyển giao phục vụ nghiên cứu khoa học.
Việc này nhằm đảm bảo hài hòa giữa yêu cầu quản lý nhà nước và lợi ích chung của cộng đồng, đồng thời tạo điều kiện để các cá nhân có tâm huyết tham gia bảo tồn nguồn gen quý hiếm một cách hợp pháp, bền vững.
Ý nghĩa của việc nhân giống loài quý hiếm
Dù hiện nay chưa có thống kê đầy đủ về số lượng cây thủy tùng được trồng trong vườn nhà dân, nhưng theo lãnh đạo Chi cục Phát triển Nông thôn và Kiểm lâm TP. Cần Thơ, việc người dân quan tâm trồng và nhân giống loài cây này – nếu thực hiện đúng quy định – có thể mang lại nhiều lợi ích thiết thực như: gia tăng số lượng cá thể ngoài tự nhiên, hình thành các quần thể “dự trữ gene”, giảm áp lực khai thác lên quần thể tự nhiên đang suy giảm.
Bên cạnh đó, hoạt động này còn góp phần phục hồi nguồn gene, nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo tồn đa dạng sinh học và tạo tiền đề cho các chương trình nghiên cứu, phục hồi loài trong tương lai. Tương tự như việc lựa chọn giống cây trồng phù hợp để rút ngắn thời gian ra trái, cho hiệu quả kinh tế cao – ví dụ như sự so sánh giữa dừa sáp và dừa thường được phân tích tại https://vigen.vn/giong-dua-sap-hay-dua-thuong-ra-trai-nhanh-hon/ – thì trong bảo tồn, việc hiểu rõ đặc tính loài và tuân thủ quy định pháp lý cũng đóng vai trò then chốt.
Khuyến nghị từ cơ quan quản lý
Lãnh đạo Chi cục Phát triển Nông thôn và Kiểm lâm TP. Cần Thơ khuyến nghị, các cá nhân, tổ chức có mong muốn nghiên cứu, nhân giống hoặc bảo tồn loài nguy cấp, quý, hiếm cần chủ động tìm hiểu kỹ về pháp lý. Cụ thể, phải có hồ sơ chứng minh nguồn gốc hợp pháp của cây mẹ, đăng ký cơ sở gây trồng hoặc bảo tồn nguồn gene theo quy định, chỉ thực hiện hoạt động vì mục đích nghiên cứu, bảo tồn, không thương mại hóa và tuân thủ đầy đủ các thủ tục xin phép khi vận chuyển, trưng bày hay chuyển giao.
Câu chuyện về cây thủy tùng ghép tại Cần Thơ không chỉ là vấn đề giám định loài, mà còn là lời nhắc nhở quan trọng về trách nhiệm chung trong việc bảo tồn nguồn tài nguyên sinh học quý giá của quốc gia – nơi mà khoa học, pháp luật và tâm huyết của người dân cần song hành để đạt được hiệu quả bền vững lâu dài.
CÁCH GIỮ CÂY TRỒNG TRONG NHÀ XANH TỐT MÙA ĐÔNG – GIẢI PHÁP HIỆU QUẢ TRONG ĐIỀU KIỆN RÉT ĐẬM, RÉT HẠI
Mùa đông tại các tỉnh miền Bắc, đặc biệt trong những đợt rét đậm, rét hại kéo dài, luôn là giai đoạn “nhạy cảm” đối với cây trồng trong nhà. Khi nhiệt độ giảm sâu, có nơi xuống chỉ vài độ C, cây xanh dễ bị chậm sinh trưởng, vàng lá, thối rễ hoặc thậm chí chết nếu không được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, việc giữ cho cây trồng trong nhà luôn xanh tốt qua mùa lạnh không quá phức tạp nếu người trồng hiểu rõ đặc tính sinh lý của cây và có những điều chỉnh phù hợp theo thời tiết.
Dưới đây là những nguyên tắc và giải pháp quan trọng giúp cây trồng trong nhà vượt qua mùa đông an toàn, duy trì vẻ xanh tươi và sức sống ổn định.
Bạn đọc có thể tham khảo thêm nội dung tiếp theo để có cái nhìn đầy đủ và cụ thể hơn: trung tâm nuôi cấy mô lớn nhất
HIỂU ĐÚNG VỀ SỰ THAY ĐỔI SINH TRƯỞNG CỦA CÂY TRONG MÙA ĐÔNG
Vào mùa đông, đặc biệt khi nhiệt độ giảm sâu, hầu hết các loại cây cảnh trồng trong nhà đều bước vào giai đoạn sinh trưởng chậm hoặc ngủ sinh học. Quá trình quang hợp và trao đổi chất diễn ra yếu hơn nhằm tiết kiệm năng lượng. Do đó, nhu cầu về nước, dinh dưỡng và ánh sáng của cây cũng thay đổi rõ rệt so với mùa hè hoặc mùa xuân.
Nếu vẫn duy trì cách chăm sóc như trong điều kiện thời tiết ấm áp, cây rất dễ gặp các vấn đề như úng rễ, nấm bệnh, rụng lá hoặc suy kiệt. Vì vậy, việc quan sát kỹ biểu hiện của cây và điều chỉnh thói quen chăm sóc hàng ngày là yếu tố then chốt để cây xanh tồn tại và phát triển ổn định trong mùa lạnh.
ƯU TIÊN ÁNH SÁNG GIÁN TIẾP, TRÁNH GIÓ LẠNH VÀ SỐC NHIỆT
Một trong những thay đổi lớn nhất vào mùa đông là cường độ và thời gian chiếu sáng tự nhiên giảm mạnh. Thiếu ánh sáng khiến cây không đủ năng lượng để duy trì hoạt động sống, dễ dẫn đến vàng lá, rụng tán hoặc ngừng phát triển. Tuy nhiên, việc đưa cây ra ngoài trời để “hứng nắng” trong những ngày rét đậm lại tiềm ẩn nguy cơ sốc nhiệt do gió lạnh, sương muối và chênh lệch nhiệt độ quá lớn.
Giải pháp phù hợp là đặt cây ở những vị trí có ánh sáng gián tiếp, nơi ánh sáng tự nhiên đã được lọc qua rèm mỏng, vách kính hoặc giếng trời. Những khu vực gần cửa sổ hướng đông hoặc đông nam, nơi có nắng buổi sáng nhẹ, thường rất lý tưởng cho cây trồng trong nhà vào mùa đông.
Đối với những không gian thiếu sáng như căn hộ chung cư kín, văn phòng sâu bên trong hoặc phòng ít cửa sổ, người trồng có thể sử dụng đèn LED chuyên dụng cho cây trồng. Đèn cần có quang phổ phù hợp cho quang hợp, thời gian chiếu sáng khoảng 6–8 giờ mỗi ngày, đặt cách ngọn cây từ 30 đến 50 cm để tránh làm cháy lá hoặc gây stress cho cây.
GIẢM TẦN SUẤT TƯỚI NƯỚC, KIỂM SOÁT ĐỘ ẨM CỦA ĐẤT
Vào mùa đông, tốc độ bay hơi nước chậm hơn, trong khi nhu cầu hút nước của cây giảm đáng kể. Nếu tưới nước theo thói quen cũ, đất sẽ luôn trong tình trạng ẩm kéo dài, khiến rễ bị ngộp, thiếu oxy và tạo điều kiện cho nấm bệnh phát triển.
Nguyên tắc quan trọng là chỉ tưới khi đất thực sự khô. Người trồng có thể dùng tay ấn nhẹ xuống lớp đất mặt hoặc cắm một que tre vào chậu, nếu thấy đất khô và que tre không bám ẩm thì mới tiến hành tưới nước. Thời điểm tưới tốt nhất là buổi sáng, từ khoảng 7 đến 9 giờ, để nước kịp thẩm thấu và bốc hơi trong ngày, tránh hiện tượng rễ bị “ngâm lạnh” vào ban đêm.
Với các loại cây có củ, cây mọng nước hoặc cây trồng trong chậu nhỏ, có thể áp dụng phương pháp tưới từ dưới lên bằng cách ngâm chậu vào khay nước trong khoảng 10–15 phút. Cách này giúp đất hút nước tự nhiên từ đáy lên, hạn chế tình trạng úng nước ở cổ rễ.
HẠN CHẾ THAY CHẬU, CẮT TỈA MẠNH TRONG MÙA LẠNH
Mùa đông không phải là thời điểm thích hợp để thay chậu, chuyển vị trí hoặc cắt tỉa mạnh tay. Khi nhiệt độ thấp, cây trở nên nhạy cảm hơn với các tác động bên ngoài, khả năng phục hồi kém hơn so với mùa sinh trưởng.
Trong giai đoạn này, người trồng chỉ nên thực hiện những thao tác tối thiểu như loại bỏ lá héo, lá thối hoặc cành bị bệnh để giữ cho tán cây thông thoáng và ngăn ngừa sự lây lan của nấm bệnh. Các hoạt động như tạo dáng, thay chậu, cắt rễ hoặc bón phân mạnh nên được lùi lại đến khi thời tiết ấm dần, cây bắt đầu bước vào chu kỳ sinh trưởng mới.
GIỮ ẤM GỐC CÂY, CÁCH NHIỆT CHO CHẬU TRỒNG
Gốc cây là bộ phận nhạy cảm nhất khi nhiệt độ giảm sâu. Nếu gốc bị lạnh kéo dài, rễ sẽ suy yếu, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hút nước và dinh dưỡng của cây. Để khắc phục, người trồng nên sử dụng các vật liệu giữ ấm như rơm khô, xơ dừa, trấu hoặc mùn hữu cơ phủ quanh gốc cây.
Đối với cây trồng trong chậu, nên lót thêm xốp, gỗ hoặc vật liệu cách nhiệt dưới đáy chậu để hạn chế tiếp xúc trực tiếp với nền gạch lạnh hoặc sàn xi măng. Tại các khu vực miền núi hoặc nơi thường xuất hiện sương muối, nhiều nhà vườn còn gom cây vào khu vực hiên nhà, mái che hoặc dựng lều nilon để giữ nhiệt ban đêm. Tuy nhiên, cần đảm bảo có lỗ thông khí để tránh tình trạng độ ẩm và nhiệt độ bên trong quá cao, gây ngộp cây.
LỰA CHỌN GIỐNG CÂY PHÙ HỢP VỚI KHÍ HẬU LẠNH
Việc lựa chọn cây trồng phù hợp ngay từ đầu sẽ giúp giảm đáng kể áp lực chăm sóc trong mùa đông. Một số loại cây có khả năng chịu lạnh và thích nghi tốt với môi trường trong nhà như kim ngân, ngũ gia bì, bạch mã hoàng tử, lưỡi hổ, thường xuân, trạng nguyên. Những loại cây này có sức sống bền bỉ, ít bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ thấp nếu được đặt ở nơi có ánh sáng gián tiếp và độ ẩm phù hợp.
Hiện nay, nhiều vườn cây giống lớn nhất trong nước đã chủ động tuyển chọn và nhân giống các dòng cây nội thất có khả năng thích nghi tốt với khí hậu miền Bắc, giúp người trồng dễ dàng lựa chọn cây phù hợp cho không gian sống và làm việc.
VỆ SINH ĐỊNH KỲ, KIỂM SOÁT NẤM BỆNH MÙA ĐÔNG
Vào mùa đông, lá cây dễ bám bụi do thiếu mưa rửa trôi như mùa hè. Lớp bụi này cản trở quá trình quang hợp, khiến cây suy yếu dần. Vì vậy, người trồng nên dùng khăn mềm ẩm lau lá định kỳ mỗi tuần một lần để làm sạch bề mặt lá.
Đồng thời, đây cũng là cách hiệu quả để phát hiện sớm các dấu hiệu bệnh như đốm nâu, phấn trắng hoặc thối lá. Khi phát hiện cây có biểu hiện bất thường, cần cách ly cây bệnh và xử lý kịp thời để tránh lây lan sang các cây khác.
Việc chăm sóc cây trồng trong nhà vào mùa đông đòi hỏi sự quan sát tinh tế và điều chỉnh linh hoạt theo thời tiết. Chỉ cần thay đổi một vài thói quen nhỏ, người trồng hoàn toàn có thể giúp cây vượt qua mùa lạnh an toàn, duy trì vẻ xanh tốt và tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên không gian sống trong lành, cân bằng và thư thái.
Trong bối cảnh nhu cầu giống cây trồng ngày càng tăng cao, việc tìm kiếm một đơn vị uy tín chuyên cung cấp cây giống chất lượng, nguồn gốc rõ ràng và ứng dụng công nghệ cao đang trở thành mối quan tâm hàng đầu của người làm nông nghiệp trên khắp Việt Nam. Vì vậy, ViGen.vn – Trung tâm cây giống ViGen là đơn vị chuyên cung cấp giống cây trồng, giống cây và cây giống Việt Nam ứng dụng công nghệ cao, đặc biệt là cây giống cấy mô, với nguồn cung ổn định từ trại cây giống, trại giống cây trồng đạt chuẩn, phân phối cây giống giá sỉ và bán cây giống qua hệ thống đại lý toàn quốc, giúp khách hàng dễ dàng tìm được địa chỉ mua cây giống uy tín khi cần mua cây giống ở đâu, từ nhà sản xuất cây giống đến nguồn cung cây giống chất lượng cao.